TẠI SAO HAI NHÀ CÙNG TIỀN ĐIỆN 3 TRIỆU/THÁNG NHƯNG THỜI GIAN HOÀN VỐN ĐIỆN MẶT TRỜI LẠI KHÁC NHAU?

Nhiều người cho rằng nếu hai gia đình đều có hóa đơn tiền điện khoảng 3 triệu đồng/tháng thì khi lắp điện mặt trời, thời gian hoàn vốn cũng sẽ gần giống nhau. Thực tế không hẳn vậy. Hai ngôi nhà có cùng mức tiền điện vẫn có thể chênh lệch thời gian hoàn vốn vài năm. Nguyên nhân nằm ở thói quen sử dụng điện, tỷ lệ tự tiêu thụ, điều kiện mái và cách thiết kế hệ thống.

1. Quan trọng không chỉ là dùng bao nhiêu điện, mà là dùng vào lúc nào

Điện mặt trời chủ yếu được tạo ra vào ban ngày. Vì vậy, một gia đình sử dụng nhiều điện trong khoảng thời gian có nắng thường tận dụng được sản lượng điện mặt trời tốt hơn.

Ví dụ:

• Nhà A có người ở nhà ban ngày, thường xuyên dùng điều hòa, máy giặt, máy bơm, máy tính…
• Nhà B đi làm cả ngày, đến tối mới bắt đầu sử dụng nhiều điều hòa, bếp điện, máy giặt và các thiết bị khác.

Dù hóa đơn hai nhà cùng khoảng 3 triệu đồng, nhà A có thể sử dụng trực tiếp nhiều điện mặt trời hơn. Nhờ đó, lượng điện phải mua từ lưới giảm nhiều hơn và thời gian hoàn vốn cũng có thể ngắn hơn.

2. Tỷ lệ tự tiêu thụ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả

Một hệ thống tạo ra nhiều điện chưa chắc đã mang lại hiệu quả kinh tế cao nếu phần lớn lượng điện đó không được sử dụng trực tiếp.

Giả sử hệ thống tạo ra 20 kWh/ngày:

• Nhà A sử dụng trực tiếp được 15 kWh.
• Nhà B chỉ sử dụng được 6 kWh.

Rõ ràng, nhà A tận dụng điện mặt trời tốt hơn.

Đây là lý do khi tính toán hiệu quả điện mặt trời, tỷ lệ tự tiêu thụ thường quan trọng không kém tổng sản lượng hệ thống tạo ra.

3. Cùng công suất nhưng sản lượng thực tế vẫn có thể khác nhau

Hai nhà cùng lắp một hệ thống công suất tương đương nhưng sản lượng điện thực tế vẫn có thể khác do:

• Hướng mái
• Góc nghiêng
• Bóng che từ cây hoặc công trình xung quanh
• Diện tích và cách bố trí tấm pin
• Điều kiện thời tiết tại khu vực lắp đặt

Một mái thông thoáng, ít bị che bóng thường giúp hệ thống khai thác sản lượng tốt hơn.

Ngược lại, nếu mái thường xuyên bị bóng che hoặc điều kiện lắp đặt không thuận lợi thì sản lượng thấp hơn, kéo theo thời gian hoàn vốn dài hơn.

4. Lắp công suất lớn chưa chắc hoàn vốn nhanh

Một sai lầm khá phổ biến là thấy tiền điện cao thì cố gắng lắp hệ thống càng lớn càng tốt.

Trong thực tế, công suất điện mặt trời nên được tính toán dựa trên nhu cầu sử dụng điện thực tế, đặc biệt là phụ tải ban ngày.

Nếu hệ thống tạo ra quá nhiều điện so với nhu cầu sử dụng thì phần điện dư sẽ tăng. Khi đó, hiệu quả kinh tế của phần công suất lắp thêm có thể không cao như kỳ vọng.

Vì vậy, một hệ thống được thiết kế đúng nhu cầu đôi khi hiệu quả hơn một hệ thống có công suất lớn nhưng không tận dụng hết sản lượng.

5. Pin lưu trữ có thể thay đổi thời gian hoàn vốn

Với những gia đình chủ yếu sử dụng điện vào buổi tối, pin lưu trữ có thể giữ lại phần điện mặt trời tạo ra ban ngày để sử dụng sau khi mặt trời lặn.

Điều này giúp tăng tỷ lệ tự tiêu thụ.

Tuy nhiên, pin lưu trữ cũng làm tăng chi phí đầu tư ban đầu. Vì vậy, việc lắp thêm pin không đồng nghĩa lúc nào cũng giúp hoàn vốn nhanh hơn.

Cần cân nhắc giữa:

• Nhu cầu sử dụng điện buổi tối
• Dung lượng lưu trữ cần thiết
• Chi phí đầu tư
• Lượng điện có thể tận dụng mỗi ngày

Kết luận

Hai gia đình cùng có hóa đơn 3 triệu đồng/tháng nhưng thời gian hoàn vốn điện mặt trời vẫn có thể chênh nhau vài năm.

Sự khác biệt chủ yếu đến từ:

• Thời điểm sử dụng điện
• Tỷ lệ tự tiêu thụ
• Điều kiện mái
• Sản lượng thực tế
• Công suất hệ thống
• Việc có sử dụng pin lưu trữ hay không

Vì vậy, khi đánh giá hiệu quả điện mặt trời, không nên chỉ hỏi:

“Một tháng tiền điện bao nhiêu?”

Mà cần hỏi thêm:

“Điện được sử dụng nhiều nhất vào thời điểm nào?”

Bởi hiệu quả của một hệ thống không chỉ nằm ở việc tạo ra bao nhiêu điện, mà còn nằm ở việc tận dụng được bao nhiêu điện đúng thời điểm.