Nhu cầu điện tăng khoảng 10% mỗi năm
Tại họp báo Chính phủ ngày 3/10/2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài đã đề cập đến tình hình cung ứng điện.
Theo ông, nhu cầu sử dụng điện tại Việt Nam tăng khoảng 10% mỗi năm. Tốc độ này đòi hỏi ngành điện phải liên tục bổ sung nguồn cung mới.
Tuy nhiên, việc phát triển các nhà máy điện quy mô lớn cần nhiều thời gian. Các dự án lưới điện cũng phải trải qua nhiều bước đầu tư.
Trong khi đó, điện mặt trời mái nhà có thể triển khai nhanh hơn. Hệ thống tận dụng phần mái của công trình hiện hữu. Vì vậy, việc lắp đặt thường không cần giải phóng mặt bằng.
Nguồn điện tạo ra còn có thể được sử dụng ngay tại chỗ. Điều này giúp giảm một phần nhu cầu truyền tải điện từ các nguồn ở xa.
Hệ thống điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà, giúp hộ gia đình chủ động sản xuất và sử dụng điện. Nguồn: EVN
Theo số liệu EVN được Bộ Công Thương dẫn lại, tổng công suất điện mặt trời mái nhà đạt khoảng 11.000 MWp.
Con số này cho thấy loại hình điện mặt trời phân tán đã có quy mô đáng kể. Các hệ thống được triển khai tại hộ gia đình, cơ sở sản xuất và nhiều công trình khác.
Đặc biệt, điện mặt trời mái nhà có lợi thế khi phụ tải sử dụng nhiều điện vào ban ngày. Điện năng có thể được tiêu thụ trực tiếp trong thời gian hệ thống phát điện.
Việc tận dụng nguồn điện tại chỗ mang lại nhiều giá trị. Nó giúp giảm lượng điện mua từ lưới trong những thời điểm có nắng.
Tuy nhiên, sản lượng điện phụ thuộc vào thời tiết và điều kiện lắp đặt. Vì vậy, hệ thống cần được thiết kế theo nhu cầu thực tế.
Để mở rộng điện mặt trời mái nhà, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ ban hành Chỉ thị 10.
Chỉ thị khuyến khích các tổ chức và cá nhân đầu tư hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ. Việc kết hợp pin lưu trữ điện cũng được khuyến khích.
Theo định hướng được công bố, mục tiêu đặt ra gồm:
Bộ Công Thương đã phân bổ chỉ tiêu phát triển cho từng địa phương theo Quy hoạch điện VIII.
Đồng thời, các tỉnh và thành phố được yêu cầu triển khai giải pháp hỗ trợ phù hợp. Chính sách cụ thể sẽ được xây dựng theo thẩm quyền của từng địa phương.
Hiện một số tỉnh đã có chính sách hỗ trợ. Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đôn đốc các địa phương còn lại.
Điều này không đồng nghĩa mọi hộ gia đình đều được hỗ trợ tài chính ngay lập tức. Người dân cần theo dõi quy định cụ thể tại nơi sinh sống.
Hệ thống điện mặt trời trên mái nhà máy, tận dụng diện tích công trình để phục vụ nhu cầu sử dụng điện trong sản xuất. Nguồn: SABECO
Một điểm đáng chú ý là định hướng khuyến khích sử dụng pin lưu trữ điện.
Thông thường, hệ thống điện mặt trời tạo ra nhiều năng lượng vào ban ngày. Tuy nhiên, nhu cầu sử dụng điện của nhiều hộ gia đình lại tập trung vào buổi tối.
Sự khác biệt này có thể khiến một phần điện mặt trời không được tận dụng tại thời điểm phát điện.
Hệ thống lưu trữ giúp tích trữ lượng điện phù hợp với khả năng của thiết bị. Nguồn năng lượng này có thể được sử dụng vào những thời điểm khác.
Ngoài ra, một số hệ thống có chức năng cấp điện dự phòng khi mất điện lưới. Khả năng này phụ thuộc vào cấu hình biến tần và pin lưu trữ.
Tuy nhiên, không phải công trình nào cũng cần lắp pin lưu trữ. Việc đầu tư cần dựa trên nhu cầu sử dụng điện và hiệu quả kinh tế.
Bên cạnh điện mặt trời mái nhà, Bộ Công Thương đang rà soát các giải pháp bổ sung nguồn điện.
Theo đánh giá tại họp báo, tiến độ triển khai Quy hoạch điện VIII thời gian qua còn chậm. Một số dự án nguồn điện và lưới điện chưa đạt tiến độ dự kiến.
Trước tình hình này, Bộ đang xem xét điều chỉnh quy hoạch. Việc rà soát nhằm cập nhật hoặc thay thế những nguồn điện chậm triển khai.
Cơ quan quản lý cũng tập trung hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan. Một trong những nội dung được đề cập là việc sửa đổi Luật Điện lực.
Mục tiêu là tháo gỡ rào cản và tạo điều kiện thu hút đầu tư. Đồng thời, chính sách mới cần hỗ trợ quá trình triển khai các dự án điện.
Theo định hướng phân cấp, địa phương sẽ có trách nhiệm lớn hơn với các dự án trên địa bàn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan quản lý.
Phát triển nguồn điện mới chỉ là một phần của bài toán năng lượng. Việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả cũng cần được chú trọng.
Theo Bộ Công Thương, các giải pháp tiết kiệm điện phải tiếp tục được triển khai. Đây là nội dung quan trọng khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng nhanh.
Đối với hộ gia đình, việc sử dụng thiết bị điện hợp lý có thể giúp giảm lượng điện tiêu thụ.
Với doanh nghiệp, quản lý phụ tải và tối ưu thời gian vận hành cũng rất cần thiết. Những giải pháp này có thể kết hợp với điện mặt trời mái nhà.
Đặc biệt, việc phân tích dữ liệu tiêu thụ điện giúp lựa chọn quy mô hệ thống phù hợp. Qua đó, doanh nghiệp có thể hạn chế đầu tư vượt nhu cầu thực tế.
Điện mặt trời mái nhà đang được chú trọng trong định hướng phát triển nguồn điện phân tán.
Với khả năng tận dụng mái công trình, loại hình này có nhiều điều kiện để mở rộng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển còn phụ thuộc vào chính sách và nhu cầu đầu tư.
Việc các địa phương hoàn thiện cơ chế hỗ trợ có thể tạo thêm động lực cho thị trường. Đồng thời, hệ thống điện mặt trời cần đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và an toàn.
Trong dài hạn, phát triển nguồn điện tại chỗ có thể góp phần giảm áp lực cung ứng điện. Tuy nhiên, hiệu quả cần được xem xét trên từng công trình cụ thể.
Điện mặt trời mái nhà không chỉ là giải pháp khai thác năng lượng sạch. Đây còn là một hướng sử dụng hiệu quả không gian sẵn có và chủ động hơn trong tiêu thụ điện.
Khi được triển khai phù hợp, mô hình này có thể đóng góp tích cực vào quá trình phát triển năng lượng bền vững tại Việt Nam.
Nguồn thông tin: VnExpress, bài “Bộ Công Thương thúc địa phương hỗ trợ điện mặt trời mái nhà”, đăng ngày 03/10/2026.
